|
Cần phải lấy lại sự công bằng cho môn Lịch sử ở trường phổ thông
Cập nhật: 10/08/2011 16:06
Là hội viên Hội sử học tỉnh Nam Định, đồng thời là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử trường THPT Lý Tự Trọng, cô Lê Thị Yến đã có bản tham luận tại Đại hội Hội Sử học Nam Định nhiệm kỳ II (2011-2016) ngày 22/7/2011. Bài viết đã nêu lên một số ý kiến xung quanh công tác dạy và học môn lịch sử ở trường phổ thông, tuy không phải là vấn đề mới, nhưng được coi là chủ đề "nóng" được các đại biểu dự Đại hội quan tâm. Chúng tôi trích đăng bản tham luận này. Môn lịch sử ở trường phổ thông góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục chung, đáp ứng nhu cầu của học sinh trong việc tìm hiểu quá khứ, nhận thức về xã hội hiện tại và hành động hợp quy luật. Những hiểu biết về quá khứ sẽ giúp học sinh hiểu hiện tại hơn, hành động đúng đắn và có hiệu quả hơn. Là " thầy giáo của cuộc sống", là " tấm gương soi của muôn đời, bộ môn lịch sử định hướng hành động, giáo dục học sinh bằng những kinh nghiệm của quá khứ, cung cấp cho học sinh những bài học về thành công, thất bại, về cái tốt cái xấu, về tiến bộ và lạc hậu. Trong bối cảnh mở rộng giao lưu hội nhập quốc tế và khu vực, vấn đề giữ vững bản sắc dân tộc, giáo dục tình yêu quê hương đất nước, ý thức trách nhiệm công dân, càng phải được đề cao hơn bao giờ hết. Bộ môn lịch sử có ưu thế đặc biệt trong việc thực hiện các nhiệm vụ giáo dục ấy, trong mối quan hệ chặt chẽ với các môn khoa học xã hội và nhân văn khác. Cô giáo Lê Thị Yến ảnh H.A
Học tập lịch sử, học sinh sẽ được bồi dưỡng những phương pháp tìm hiểu lịch sử, rèn luyện các thao tác tiếp cận với các loại sử liệu, các nguồn thông tin cần thiết, vừa sức như phân tích, tổng hợp, khái quát đánh giá. Qua đó học sinh hiểu những vấn đề về xã hội, vận dụng các kiến thức xã hội vào cuộc sống. Môn lịch sử ở trường phổ thông nhằm giúp học sinh có được những kiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới, góp phần hình thành ở học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, truyền thống cách mạng, bồi dưỡng các năng lực tư duy, hành động, thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội, biết trân trọng nền văn hóa và tinh thần quốc tế chân chính, vì hòa bình tiến bộ xã hội, niềm tin vào sự phát triển từ thấp đến cao, từ lạc hậu đến văn minh của lịch sử nhân loại và lịch sử dân tộc, giúp học sinh có những phẩm chất cần thiết của người công dân như yêu lao động, sống nhân ái, có kỷ luật, tôn trọng và làm theo pháp luật, đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế. Môn lịch sử ở trường phổ thông góp phần vào việc giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh trên cơ sở nhận thức khoa học, khách quan về quá khứ để xây dựng tình cảm, thái độ đối với hiện tại và trách nhiệm với tương lai. Là hội viên hội Khoa học Lịch sử đang trực tiếp đứng trên bục giảng, giảng dạy môn Lịch sử ở trường THPT, chúng tôi nhận thấy trách nhiệm lớn lao mà mình phải đảm nhiệm. Học sinh học sử là để làm gì? Học sử là để trang bị vốn văn hóa của mình, xây dựng nhân cách của mình, sống như thế nào, yêu nước như thế nào? Giáo viên dạy sử nhằm mục đích gì? Dạy môn Lịch sử để giáo dục lòng yêu nước, trang bị cho học sinh những hiểu biết về lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới. Đoàn kết và nâng cao tinh thần tự hào dân tộc nhằm tập hợp sức mạnh của lực lượng toàn dân để tiến hành cách mạng ở nước ta được Đảng ta mà đứng đầu là chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra đã vận dụng tốt trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước. Để khơi gợi lòng tự hào dân tộc, từ năm 1942 Bác Hồ đã viết bài kêu gọi: "Nên biết sử ta" và bài diễn ca "Lịch sử nước ta". Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã phát huy tinh thần tự hào dân tộc, đoàn kết đấu tranh giành độc lập tự do cho dân tộc, thực hiện thắng lợi hai cuộc kháng chiến trường kì và giành nhiều thành tựu to lớn trong công cuộc đổi mới đất nước. "Dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam" là câu thơ mà Bác Hồ đã kêu gọi, răn dạy cho muôn thế hệ con cháu nước ta, thế nhưng lớp trẻ của chúng ta hiện nay đã "không còn mấy quan tâm đến Lịch sử dân tộc" như lời của Đại Tướng Võ Nguyên Giáp đã nhận định tại một diễn đàn sử học. Và kết quả tuyển sinh đại học những năm gần đây đã chứng minh nhận định đó. Vậy việc dạy, học môn Lịch sử trong trường phổ thông hiện nay đặc biệt là THPT như thế nào?  Một giờ học Lịch sử đầu thế kỷ XX ảnh Tư liệu Trên thực tế, môn lịch sử chưa được coi trọng trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông, được coi là môn học phụ, môn ít giờ. Học sinh và các nhà quản lý giáo dục chỉ tập trung vào các môn: văn, toán, lý, hóa, ngoại ngữ. Vì vậy khiến học sinh có xu hướng coi nhẹ môn lịch sử, học sử chỉ để kiểm tra, để thi cử. Cho nên thế hệ trẻ sau khi học hết THPT còn hiểu mờ nhạt về Lịch sử dân tộc, không hiểu hết quá khứ dân tộc và các giá trị mà cha ông đã phải đổ máu để giành và giữ được. Đặc biệt sau bậc học phổ thông, rất ít học sinh đi thi khối C và càng ít hơn nữa số học sinh thi vào các ngành khoa học lịch sử. Vì vậy phải lấy lại sự công bằng cho môn lịch sử ở trường phổ thông, cần phải có quan niệm đúng về môn lịch sử từ các cấp quản lý giáo dục đến cha mẹ học sinh và toàn xã hội. Không có quan niệm đúng về môn học thì tất cả những đổi mới về nội dung, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn đều không thể thực hiện được. Để khắc phục tình trạng trên, việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên dạy bộ môn lịch sử đóng vai trò quan trọng. Vì vậy hè hằng năm, ngành giáo dục nên tổ chức nhiêu loại hình học tập linh hoạt, hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và lòng yêu nghề của đội ngũ giáo viên môn lịch sử. Trong số cán bộ, hội viên đang trực tiếp làm công tác giảng dạy môn Lịch sử ở các trường THPT, nhiều thầy cô giáo đã nỗ lực phấn đấu nâng cao năng lực nghiệp vụ chuyên môn, tiếp thu kiến thức mới, thường xuyên đổi mới phương pháp giảng dạy để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của việc dạy và học môn lịch sử. Tuy nhiên trong số hội viên của hội Khoa học Lịch sử tỉnh Nam Định đang trực tiếp đứng lớp, một số các đồng chí còn chậm đổi mới phương pháp dạy học, còn dạy "chạy", chưa khai thác, tận dụng hết những đồ đùng dạy học đã được trang bị. Đặc biệt việc tổ chức ngoại khóa cho học sinh, đưa học sinh đi tham quan các bảo tàng, các di tích lịch sử chưa được quan tâm. Học sinh mới chỉ được học lịch sử qua sách giáo khoa và sự giảng dạy của thầy cô, mang tính cảm thụ trực tiếp. Ngay cả phần lịch sử địa phương đã quy định trong chương trình cũng chưa được mấy trường quan tâm. Để Hội khoa học lịch sử đạt nhiều kết quả trong công tác đào tạo, phổ biến kiến thức, chúng tôi kiến nghị: Đề nghị Hội KHLS Việt Nam và hội Sử học tỉnh Nam Định nên chú ý lôi cuốn đội ngũ giáo viên dạy Lịch sử gia nhập hội và có nhiều phong trào nhằm giáo dục họ nâng cao trình độ học thuật và giảng dạy bộ môn Lịch sử; Đề nghị các cấp giáo dục quan tâm hơn nữa đến môn Lịch sử ở trường phổ thông, nếu không sẽ tạo ra những hẫng hụt trong kiến thức về lịch sử Việt Nam và lịch sử Thế giới, để lại những hệ quả rất đáng lo ngại trong kế thừa và gìn giữ các giá trị di sản lịch sử và văn hóa dân tộc, trong định hướng phát triển nhân cách, bản lĩnh con người Việt Nam nhất là khi giao lưu và đối thoại với các nền văn minh, văn hóa thế giới.
|
