|
Thanh Hóa - tên gọi có từ bao giờ?
Cập nhật: 02/02/2012 15:42
Ngày 24/11/2011 tại TP. Thanh Hóa, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức Hội thảo khoa học "Thanh Hóa đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương, khởi đầu và diễn biến". Ban tổ chức Hội thảo đã nhận được 17 báo cáo tham luận của các nhà khoa học ở các cơ quan trung ương và địa phương: Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam, Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hội KHLS TP Huế, Thanh Hóa, v.v…thể hiện sự quan tâm đặc biệt và đầy trách nhiệm trước vấn đề danh xưng tỉnh Thanh Hóa. Để đạt được những yêu cầu đặt ra của Hội thảo, từ những kết quả nghiên cứu qua các báo cáo của các nhà khoa học, có hai nhóm vấn đề chính để các đại biểu thảo luận và đi đến sự thống nhất, đó là: Làm rõ thời điểm ra đời của tên Thanh Hóa với tư cách là một đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương; Diễn biến sau thời điểm ra đời tên Thanh Hóa theo tiến trình lịch sử. Nhìn chung các nhà khoa học đều thừa nhận, Thanh Hóa là một địa phương có lịch sử lâu đời với nhiều dấu mốc quan trọng, khẳng định là đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương từ rất sớm, nhưng cụ thể từ khi nào, năm nào vẫn còn nhiều ý kiến trái ngược nhau vì thiếu tư liệu đáng tin cậy, thậm chí các nguồn tài liệu ghi chép mâu thuẫn với nhau, do đó các nhà khoa học đều phải dựa trên những bộ sử lớn như Đại Việt sử ký toàn thư, Việt sử lược, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, các bộ chí như Dư địa chí của Nguyễn Trãi, Đại Nam nhất thống chí, v.v… để đối chiếu, so sánh. Đặc biệt nguồn tư liệu văn bia về thời Lý ở Thanh Hóa được các nhà khoa học hết sức chú trọng và có cái nhìn đồng thuận là Thanh Hóa với tư cách là đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương sớm nhất được giới hạn ở thời Lý (1009-1225). Đây là thời kỳ mà nhà Lý hết sức chú trọng việc thiết lập và kiện toàn cấp chính quyền ở địa phương mà trước hết là cấp trấn, lộ, châu, trại. Căn cứ vào thư tịch thời Nguyễn, các tác giả Đỗ Bang, Hoàng Tuấn Phổ, Lâm Bá Nam cho biết: tên Thanh Hóa ra đời từ năm 1029 vào đời vua Lý Thái Tông (1028-1054). Còn nhóm tác giả Nguyễn Minh Tường, Nguyễn Hải Kế, Nguyễn Đức Nhuệ, Nguyễn Diên Niên, Hà Mạnh Khoa… cho rằng tên trấn Thanh Hóa có mặt sớm nhất vào năm 1082, cũng chính là năm mà Thái úy Lý Thường Kiệt được cử vào trấn thị trấn Thanh Hóa căn cứ theo tài liệu văn bia chùa Báo Ân do GS. Hoàng Xuân Hãn dịch. Đây là tấm bia bằng chữ Hán xưa nhất còn thấy ở nước ta, tuy bia đã mòn nhưng chữ còn rất rõ, theo bia chùa Báo Ân thì năm Nhâm Tuất (1082) vua Lý Nhân Tông đặt riêng một quận ở Thanh Hóa và ban cho Lý Thường Kiệt để làm phong ấp và coi việc quân dân. GS.VS.NGND Phan Huy Lê - chủ tọa Hội thảo đã phân tích và đi đến kết luận bằng cứ liệu lịch sử cụ thể với phương pháp sử liệu học, dựa trên văn bia chùa Báo Ân, là tư liệu gốc đáng tin cậy bậc nhất, có thể khẳng định năm 1082 là năm gắn liền với danh xưng Thanh Hóa, là miền đất gắn liền với vị trọng thần Lý Thường Kiệt. Tuy nhiên, vẫn còn có những ý kiến cho rằng năm 1029 là năm danh xưng Thanh Hóa, vì vậy Giáo sư Phan Huy Lê cũng đề nghị các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu, tìm hiểu và đưa ra cứ liệu thuyết phục.
|
